Door de eeuwen heen
Het is bijna een wonder dat Nederland na ruim vijfhonderd jaar nog zo'n tweehonderd hofjes telt, de meeste in Noord- en Zuid-Holland.
Leiden en de oudste hofjes
De Leidse hofjes zijn grotendeels zeventiende-eeuws, dankzij de enorme groei van de textielindustrie. Het oudste Nederlandse hofje staat in Haarlem, uit 1395; het oudste Leidse hofje is het Jeruzalemhof aan de Kaiserstraat, gesticht in 1467.
Een bestaan onder druk
Het voortbestaan van de hofjes heeft door de eeuwen heen zwaar onder druk gestaan. Na de Franse tijd waren de financiële reserves van de Nederlandse hofjes sterk geslonken door de extra belasting die Napoleon in 1810 op renteopbrengsten had ingevoerd.
De grootste bedreiging deed zich voor in de twintigste eeuw. Rond 1900 verkeerden de Leidse hofjes in deplorabele staat. De Woningwet van 1901 eiste betere voorzieningen — water, elektra, riolering en een keuken — en vier Leidse hofjes verdwenen doordat de financiële middelen daarvoor ontbraken.
Herstel en restauratie
Toch werd stap voor stap geïnvesteerd: waterleiding in 1920, elektriciteit in 1930, en eind jaren dertig kreeg elk huisje een toilet. In 1976 concludeerde een gemeentelijk rapport dat veel huisjes niet meer aan de eisen van de tijd voldeden.
De hofjes waren in de jaren zestig zo verwaarloosd — en kampten met een armoedig imago — dat zelfs tijdens de woningnood nauwelijks belangstelling voor bewoning bestond. Om de huisjes toch bewoond te houden, werden sommige via de Stichting Studentenhuisvesting aan studenten verhuurd. In die jaren werd zelfs overwogen een aantal Leidse hofjes te slopen.
Pas toen Rijk, provincie en gemeente subsidies beschikbaar stelden — soms tot bijna tachtig procent van de stichtingskosten — konden de hofjes gerestaureerd worden. Ook het Jean Pesynhof werd in 1978 en 1979 grondig gerenoveerd: centrale verwarming, douches, ventilatie en keukens kwamen in de plaats van de oude bedstee.
De Waalse kerk bezat destijds nog twee andere hofjes, het Pieter Loridanshof en het Jean Michielshof; de verkoopopbrengst daarvan, nog geen honderdduizend gulden, kwam ten goede aan de restauratie van het Jean Pesynhof. Beide hofjes zijn te vinden op de wandeltour; hoe het Jean Pesynhof nu wordt beheerd, staat bij Het hofje vandaag.