Bewoners van toen

In 1683 werd met de bouw van het hofje begonnen; in 1687 kwam er een pomp op het hof. Na de oplevering stroomden de eerste bewoners toe, allen van Waalse huize.

Zwarte houten waterpomp met puntdakje, twee tuiten en twee zwengels, boven een stenen bak, in een witte nis tegen de bakstenen muur (grotere versie openen)
De pomp op het hof. Een eerste pomp kwam er in 1687.

Wonen in het hofje

De huisjes waren bedoeld om oudere leden van de Waalse gemeenschap een verzorgde oude dag te bieden. Bewoners moesten ouder zijn dan veertig jaar en gehuwd. Wonen was gratis; daarnaast ontvingen bewoners preuven — kaas, boter, turf en een geldbedrag. Daar stond tegenover dat zij zich netjes en dankbaar gedroegen, en baden voor de zielenrust van de stichters.

In de achttiende eeuw konden bewoners zich voor een eenmalig bedrag van vijfenzeventig gulden inkopen, desgewenst op afbetaling. Regenten bestuurden met strenge hand en bonden bewoners aan een uitgebreid reglement: reinheid, rust en orde stonden hoog aangeschreven. Een portier zag toe op de naleving, sloot 's avonds de poort en stak de lantaarns aan, om bedelaars en dieven buiten het hof te houden.

Niet elk hofje werd nieuw gebouwd — soms werden bestaande panden rond een poort aangekocht, zoals bij het Jean Michielshof aan de Pieterskerkstraat. Hofjeswoningen waren, naast gasthuizen, begijnhoven, proveniershuizen en heilige-geesthuisjes, een van de eerste vormen van sociale huisvesting: een particuliere bijdrage aan het sociale vangnet van de stad. Ze komen niet alleen in Nederland voor, maar ook in Engeland, België, Duitsland en Scandinavië. Hoe het nu is om in het Jean Pesynhof te wonen, staat bij Het hofje vandaag.

Van armenzorg naar woonhof

Met de Armenwet van 1854 kreeg de gemeente toezicht op de financiën van armeninstellingen die uit de gemeentekas werden betaald. Zo groeide de invloed van de overheid op de armenzorg, die tot dan toe vooral bij de kerken lag.

In 1908 stonden veel huisjes leeg. Volgens het testament van Maria de Lannoy hadden alleen leden van de Waalse gemeente recht op een woning, en die meldden zich nauwelijks nog. Het reglement werd daarop aangepast, zodat ook anderen er konden wonen; zij kregen echter geen preuven. In 1975 werden de preuven voor het laatst uitgekeerd aan de laatste Waalse bewoners, en daarmee verdween ook het gratis wonen.